نمودار های سازمانی

چارت سازمانی

نمودار سازمانی ، که به آن ارگانیگرام یا ارگانوگرام نیز گفته می شود ، نموداری است که ساختار یک سازمان و روابط و رتبه های نسبی بخش ها و موقعیت ها یا مشاغل آن را نشان می دهد. این اصطلاح برای نمودارهای مشابه نیز استفاده می شود ، به عنوان مثال نمودارهایی که عناصر مختلف یک بخش دانش یا گروهی از زبانها را نشان می دهد.

بررسی اجمالی چارت های سازمانی

نمودار سازمانی نموداری است که به صورت گرافیکی رابطه یک مقام با یک شخص دیگر یا شرکت را نشان می دهد. همچنین برای نشان دادن ارتباط یک بخش با دیگری یا سایر بخشها یا حتی عملکرد یک سازمان نسبت به دیگری یا سایر موارد استفاده می شود. این نمودار از این نظر ارزشمند است که شخص را قادر می سازد با استفاده از تصویری که ارائه می دهد ، یک سازمان کامل را تجسم کند.

نمودار سازمانی یک شرکت به طور معمول روابط بین افراد درون یک سازمان را نشان می دهد. این روابط ممکن است شامل مدیران به زیر کارگران ، مدیران به مدیران عامل ، مدیر ارشد اجرایی در بخشهای مختلف و غیره باشد. وقتی نمودار سازمانی خیلی بزرگ می شود ، می تواند به نمودارهای کوچکتر برای بخشهای جداگانه درون سازمان تقسیم شود. انواع مختلف نمودارهای سازمانی عبارتند از:

سلسله مراتبی*

ماتریسی

تخت (همچنین به عنوان افقی هم شناخته می شود)

(*سازمان سلسله مراتبی ساختاری سازمانی است که در آن هر موجودیت واقع در سازمان ، به جز یکی که در راس قرار دارد، تابع یک نهاد و موجودیت دیگر است. این ترتیب نوعی سلسله مراتب است. در یک سازمان ، سلسله مراتب معمولاً از یک گروه واحد / منفرد در بالا با سطوح بعدی قدرت در زیر آنها تشکیل می شود. این حالت غالب سازمان در بین سازمانهای بزرگ است. اکثر شرکت ها ، دولت ها ، بنگاه های جنایی و ادیان سازمان یافته سازمان های سلسله مراتبی با سطوح مختلف مدیریت ، قدرت یا اقتدار هستند. به عنوان مثال ، سلسله مراتب سازمان کلیسای کاتولیک شامل پاپ ، سپس کاردینال ها ، سپس اسقف اعظم و غیره است.)

(**مدیریت ماتریسی یک ساختار سازمانی است که در آن برخی از افراد به بیش از یک سرپرست یا رهبر گزارش می دهند ، روابطی که به صورت گزارش خط ثابت یا خط نقطه ای توصیف می شوند. به طور گسترده تر ، همچنین ممکن است مدیریت گروه های متقابل عملکردی ، مشاغل متقابل و سایر مدل های کاری را توصیف کند که واحدهای تجاری عمودی یا سیلوهای گروه بندی شده براساس عملکرد و جغرافیا را حفظ نکنند.)

(***سازمان مسطح (همچنین به عنوان سازمان افقی نیز شناخته می شود) دارای یک ساختار سازمانی با سطح مدیریت کارکنان و مدیران با سطح کنترل کم است که در آن سطح توانایی های مدیران و کارمندان تفاوت کم یا نا چیزی دارند. ساختار یک سازمان به ماهیت توزیع واحدها و موقعیت های موجود در آن و همچنین به ماهیت روابط بین آن واحدها و موقعیت ها اشاره دارد. سازمان های گزاف و مسطح بر اساس میزان مدیریتی که در سازمان وجود دارد و میزان توانایی مدیریت کنترل ، تفاوت دارند.)

هیچ فرم پذیرفته شده ای برای ایجاد نمودارهای سازمانی به غیر از قرار دادن مقام اصلی ، بخش یا عملکرد اول یا در بالای صفحه و سایر موارد در زیر آن و به ترتیب رتبه آنها وجود ندارد. عناوین مقامات و گاه نام آنها در جعبه ها یا محافل محصور شده است. خطوط معمولاً از یک جعبه یا دایره به محوطه دیگر کشیده می شوند تا رابطه یک مقام یا بخش را با بقیه نشان دهند.

تاریخ چارت سازمانی

مهندس اسکاتلندی-آمریکایی دنیل مک کالوم بعنوان اولین استعمال کننده چارت های سازمانی در ایالات متحده شناخته می شود.

مبحث "چارت سازمانی" در اوایل قرن بیستم برای اولین مورد استفاده قرار گرفته بود. در سال 1914 مجله بریتون اعلام داشت "نمودر های سازمانی تقریبا آنطور که باید استفاده نمی شود. از آنجا که نمودار های سازمانی یک نمونه عالی از تقسیم کل به اجزای آن است، در این مقاله تعدادی نمونه به امید اینکه ارایه چارت های سازمانی به شکل مناسب منجر به استفاده گسترده آنها شود، آورده شده." در آن سال ها مهندسان صنایع استفاده از نمودار های سازمانی را ترویج می کردند.

در سال 1920 میلادی بررسی منباب قرار نگرفتن چارت های سازمانی در دستور عمل کاسبی ها و شرکت های عمومی و جنرال انجام گرفت، اما آنها در حال راه یابی به شرکت های اداری و تجاری می کردند.

اصطلاح "ارگانیگرام" از دهه 1960 میلادی ایجاد شد.

محدودیت های چارت سازمانی

در ادامه چند محدودیت چارت های سازمانی معرفی شده اند:

در صورت بروز رسانی دستی، نمودار های سازمانی در زمانی ناچیز از رده خارج می شوند، به خصوص در کمپانی های عظیمی که کارمندان مرتبا تعویض می شوند.

نمودار ها فقط الگو های "روابط رسمی" را مشخص می کنند و درباره روابط اجتماعی-انسانی ایجاد شده داده ای برای نمایش ندارندهمچنین آنها روابط همسطح یا به اصطلاح افقی را نمایش نمیدهند.

همچنین اطلاعات ناچیز درباره سبک مدیریتی اتخاذ شده در دسترس قرار می دهند (به عنوان مثال، سبک های مدیریت خودکامه، دموکراتیک یا سبک متوسط.)

در بعضی موارد، یک ارگانیگرافی* میتواند مناسب تر باشد، بخصوص زمانی که کارگزار قصد نمایش روابط غیر-خطی و غیر سلسله مراتبی را در سازمان خود داشته باشد.  

(*ارگانیگرافی: ارگانیگراف نمایشی گرافیکی از ساختار یا فرایندهای یک شرکت است. این به عنوان جایگزینی برای یک نمودار سازمانی سنتی مورد استفاده قرار می گیرد زیرا نشان دهنده همان درجه سلسله مراتب خطی نیست که یک نمودار سازمانی نشان می دهد.

ارگانیسم ها برای نشان دادن انجمن های مهم و فرصت های رقابتی در مقابل مشاهده همه احزاب ، ادارات و واحدهای تجاری به عنوان نهادهای جداگانه مورد استفاده قرار می گیرند. آنها همچنین می توانند روابط بین بخش ها ، محصولات ، زنجیره های تأمین و غیره را در داخل یک سازمان آشکار کنند که ممکن است در غیر این صورت آشکار نباشد. استراتژیست های تجاری ، مشاوران و دانشگاهیان از ارگانیسم ها استفاده می کنند.)

نمونه های چارت های سازمانی

نمونه نمودار نظامی ، نمونه های زیر یک نمودار ساده سازمانی و سلسله مراتبی را نشان می دهد.

نمونه ای از یک رابطه خطی (یا زنجیره فرماندهی در روابط ارتش) در این نمودار وجود دارد، که در این رابطه دو سرهنگ و یک ژنرال موجود می باشد و همانطور که تشخیص می دهید در این موقعیت دو سرهنگ مسئولیت پذیری کامل در قبال ژنرال دارند.

یک مثال از "رابطه جانبی" در این نمودار می تواند بین "کاپیتان A" و "کاپیتان B" باشد که هر دو در سطح کار می کنند و هر دو به "سرهنگ B" گزارش می شوند.

از اشکال مختلفی مانند مستطیل ، مربع ، مثلث ، دایره می توان برای نشان دادن نقش های مختلف استفاده کرد. از رنگ می توان برای مرزبندی های شکل و خطوط اتصال برای نشان دادن تفاوت در قدرت و مسئولیت و احتمالاً پیوندهای رسمی ، مشورتی و غیررسمی بین افراد استفاده کرد. یک بخش یا موقعیتی که هنوز ایجاد نشده است یا در حال حاضر خالی است ممکن است به صورت شکلی با یک طرح کلی خال خالی نشان داده شود. جایگاه مهم موقعیتی ممکن است بوسیله تغییر در اندازه شکل علاوه بر قرارگیری عمودی آن بر روی نمودار نشان داده شود.

 

 

 

 

0 دیدگاه

افزودن دیدگاه


مقالات اخیر گروه