تفسیر نقاشی کودکان

 منبع:http://vahidarasi.blogfa.com/post/8

 مقدمه:

نقاشی دریچه ای است برای ورود به احساسات بچه ها ، بازی ونقاشی هر دو ابزاری قدرتمند ومهمی هستند که کودکان به وسیله آن احساسات ، هیجانات ، نگرانی ، اضطراب و شادی خود را بیان می کنند.

 آن ها به جای این که از کلام ( صحبت کردن ) برای بیان احساسات خود از نقاشی و بازی استفاده می کنند .

 در نقاشی همانند یک داستان جهانی از نمادها ورمز ها وجود دارد واز دیدگاه روان تحلیل گری هر کدام از رمز ها دارای معنی خاصی نیز هست .

 نکات ضروری و مهم در تفسیر نقاشی کودکان:

 با در اختیار گذاشتن یک برگه سفید ویک جعبه مداد رنگی از کودک بخواهید تا یک نقاشی آزاد بکشد . در صورت امکان بهتر است در زمان کشیدن نقاشی اعمال ورفتار وگفتار کودکان را به دقّت  زیر نظر بگیریم .

 بعد از تمام شدن نقاشی در مورد آن از کودک سوالاتی می پرسیم .

 توجه داشته باشید که نقاشی فقط یک ابزار است وبه وسیله آن نمی توان نظر محکم ومستندی در مورد شخصیت کودک ارائه داد.

 در کنار نقاشی انجام یک مصاحبه دقیق وعلمی با والدین کودک ویررسی نظر مربی یا معلم و....ضروری وغیر قابل انکار است .

 استفاده از نقاشی در جهت درمان یا کاهش ترس کودکان از ( غول – جن – ارواح )

 برای درمان این چنین ترس هایی با نام گذاری برای این چیز ها استفاده می کنیم مثلا می گویم نقاشی یک غول را بکش بعد از کشیدن نقاشی برا ی آن یک اسم خنده دار انتخاب می کنیم ( غول شکم گنده ) وبعد شکلک در می آوریم ومی گییم که هه هه هه من غول شکم گنده ام ببین چقدر من تورا خنداندم و...

 تفسیر خطوط در نقاشی کودک :

 خطوط شکسته وپررنگ : شخصیت پیچیده و تقریبا غیر قابل انعطاف

خطوط گرد : دارای شخصیتی نرم وقابل انعطاف

خطوط کم رنگ : بچه احساس حقارت وکم توجهی دارد وکم رو وخجالتی است .

خطوط پر رنگ : وقتی که زیاد باشد نشانه عدم تخلیه هیجانات در بچه ها ی بیش فعال است.

خطوط مستقیم وخطوط نوک تیز : نشانه پرخاشگری است .

 رنگ ها :

 رنگ ها تا هفت سالگی جنبه تزئین دارند وحتی کودکان در نقاشی چشم خود را قرمز ورنگ درختان را سیاه می کشند.

 بعد از هفت سالگی بطور کلی می توان گفت که رنگ های ملایم نشان دهنده ی عواطف غنی وظریفند که کودک توانایی بیان آن ها را ندارد ولی رنگ های زننده وتند در کودکانی دیده می شود که دارای عواطفی شدید وگسترده مثل عشق ، کینه یا خشم دارند.

 رنگ آمیزی زیبا نشان دهنده احساس ایمنی ووکمال است ورنگ آمیزی کدر و کثیف  ومغشوش نشان دهنده دوسوگرایی ، پنهان کاری و غالبا بیانگر مسایل مقعدی است .زیگموند فروید –

 غلبه رنگ های شاد ( قرمز – صورتی – زرد ) گرایش به برون گرایی است.

غلبه رنگ های سرد ( آبی – سبز – سیاه ) گرایش به درون گرایی است .

  مراحل تحول نقاشی نقاشی کودکان :

 از حدود یازده ماهگی : حرکات تعادلی و ایجاد خطوطی در فضا

در هجده ماهگی : ترسیم خطوط مارپیچ وحلزونی بدون برداشتن دست

در حدود دو و نیم سالگی : ترسیم خطوط افقی ، عمودی ، نقطه چین ، دایره است

در حدود سه سالگی : اشکال دیده می شوند ، انتخاب اسم برای آن ها که تغییر می کنند ، آدمک وزغ گونه

در حدود چهار سالگی : تقریبا کودک می تواند نقاشی خودش را توضیح دهد

از پنج سالگی به بعد : ترسیم آدمک ، درخت و خانه تقریبا در همه کودکان دیده می شود (( رشد ادراک حرکتی ))  تست  (گودیناف )  که یک تست بر آورد هوش ورشد ادراک دیداری حرکتی (هماهنگی چشم – دست – مغز ) است . در این سن انجام می گیرد وبا توجه به این سه فاکتور شخصیت کودک  مورد بررسی قرار می گیرد .

 تفسیر سه فاکتور (آدمک ، درخت ، خانه)

 آدمک

 آدمک : معرف شخص کودک است .

 آدمک بزرگ ودرشت : اعتماد به نفس بیشتر __ خودش را مهم می بیند .

آدمک کوچک وریز : نشان خود کم بینی ، احساس حقارت __ عدم اعتماد به نفس

آدمک خارج از مرکز نقاشی کودک : شخصیتی درونگرا ومنزوی  __ در دید نیستند .

آدمک با پاهای به هم چسبیده ویا با پاهای باز ( پا یک شاخص ارتباطی است )

آدمک با پاهای باز : ارتباط با بیرون قوی است

آدمک با پاهای بسته : ارتباط با محیط بیرون ضعیف است .

آدمک با پوشش وآرایش : حس زیبایی شناختی قوی دارند.

آدمک ترسیم نشده باشد: این بچه ها اصلا خودشان را قبول ندارند وبه خود باوری نرسیده اند.

آدمک کامل : نشانه هوش است در چهار الی پنج سالگی بچه ها قادر به کشیدن آدمک کامل هستند.

 آدمک چوب کبریتی : نشانه احساس حقارت وخود کم بینی وکم رو وخجالتی بودن است .

 عدم ترسیم یک عضو:

 از آن عضو به احتمال قوی ناراضی ویا حتی متنفر است به همین جهت آن عضو را نمی کشد .

مثلا کودکی که زیاد کتک می خورد در نقاشی دست را به صورت قطع شده می کشد ویا اصلا نمی کشد . ویا کسی که از حرف زدن منع می شود در نقاشی دهان نمی کشد و....

بچه های اهل تفکر سر را درشت تر از بقیه بدن می کشند وبچه های شکمو واهل قاقا لی لی پاین تنه را درشت تر می کشند .

 گونه ها : بیشتر در نقاشی دختران دیده می شود اگر در نقاشی دیده شود حس زیبایی شناختی در آن کودک وجود دارد .

 چشم ها :

 چشم های بزرگ : نشانه حس کنجکاوی بچه ها است که ممکن است در حیطه هی جنسی بیشتر باشد .چشم کوچک :نشانه این است که دوست ندارد چیزی را ببیند ویا از دیدن چیزی بسیار منع شده است دهان

 دهان باز – بسته – لب های به هم فشرده  - ترسیم دقیق هر دو لب

دهان بزرگ وباز : بچه های پر حرف  خیلی صحبت می کنند .

دهان با لب های فشرده : نشانه عصبانیت

دهان بسته : بچه هایی که کم حرف و درونگرا هستند .

دهان بسته پر رنگ : درونگرا هستند ومیلی به حرف زدن ندارند ویا محکوم به بسته شدن شده

نکشیدن دهان : از حرف زدن منع شده واجازه حرف زدن به او نداده اند ( بعد از شش سالگی)

دندان ها : به صورت باز وتیز کشیده شده باشد نشانه پرخاشگری است.

 سر خیلی بزرگ : تخیل گرا – تفکر زیاد ، مدام باخودش فکر می کند .

ترسیم آدمک متناسب با جنسیت : اگر کودک دختر باشد ونقاشی پسر کشید از شخصیت خودش راضی نیست .

 خانه

 معرف من کودک است .

خانه بسته یادارای پنجره های کوچک : بچه هایی که ارتباط با محیط بیرون ندارند .

خانه با درب باز : نشانه ارتباط قوی با محیط بیرون وتخلیه هیجانات است .

در پنجره های باز وبزرگ : هیجانات بچه به خوبی تخلیه می شود ومشکلی از نظر ارتباطات وهیجانات ندارد.

دود : انعکاس وضع روانی کودک است واگر به سمت راست متمایل باشد نشانه نگاه به آینده واگر متمایل به سمت چپ باشد نشانه واپس نگری ، دل مشغولی ویا تنش های روانی است.

ابر : نمادی از مادر است .

 ابرهای در هم تنیده وپر رنگ : نشانه سخت گیری مادر ومنضبط بودن مادر(( مادر قر قرو ))

 خورشید : نمادی از پدر است .

 خورشید با اشعه : نشانه عطوفت ومهربانی پدر است .

خورشید پشت کوه : حضور کم رنگ پدر در زندگی کودک

خورشید بدون رنگ : نشانه پدر بی عاطفه است

خورشید بارنگ قهوه ای ویا قرمز : نشانه پدر عصبانی

وجود دو خورشید در نقاشی : نشانه دو همسری مرد است . ویا این که مرد دوبار ازدواج کرده باشد.

خورشید دارای رنگ ولعاب فراوان زنگوله دار : نشانه پدر((  زی زی )) است که برای بچه ها بسیار پدری خوب است .

 ستارگان : نیازمندی به جلب توجه است .

بچه هایی که ستاره زیاد می کشند دوست دارند که دیده شوند ومورد توجه قرار گیرند.

 باران : وقتی که به صورت ملایم وقشنگ دیده می شود مشکلی ندارد. ولی وقتی باران تمام صفحه را می گیرد با یک کودک کاملا مضطرب سرو کار داریم.

 درخت :

 بعضی از درخت ها را بچه باز می کشند ولی بعضی بسته هستند.

درخت های باز وبا ریشه وگل : بچه هایی که برون گرا هستند وهیجاناتشان را می توانند به خوبی تخلیه کنند . درخت بسته عکس تعرف بالا است .

آزمون آدمک- گودیناف

تست هوش ( سن اجرا: از ۳ تا ۱۳ سال)
آزمون ترسیم آدمک یکی از آسانترین ، عملی ترین وجهانی ترین آزمونهای تصویری است. این آزمون به وسیله عده زیادی کد گذاری شده است که مهمترین آنها کار خانم آمریکائی فلورانس گودینافFlorence Goodenoughاست که در سال ۱۹۲۰ در ایالت نیوجرسی آمریکا روی چهار هزار کودک آنرا آزمایش نمود . در فرانسه نیز دکتر فایFay در این زمینه کار کرده است.

هدف:
مهمترین هدف آزمون ، تعیین درجه هوشمندی سن عقلی و بهره هوشی کودک است . همچنین این آزمون را زمانی  به کار می بریم که آزمونهای هوشی دیگر مقدور نیست و می خواهیم هر چه سریعتر درباره درجه هوشی کودک به نتیجه برسیم . علاوه بر این ، اطفالی که زبان نمی دانند و قادر به سخن گفتن نیستند بهترین ابزار سنجش این آزمون می باشند.

دستور اجرا:
اجرای آزمون ساده است . به کودک گفته می شود:” یک آدم ترسیم کن  و هر چه می توانی آنرا زیبا و خوب بکِش ” ، اضافه می نمائیم زمان این کار هر چقدر طول بکشد اشکالی ندارد.

نکاتی که در عمل و ارزیابی باید رعایت کرد:

۱٫ برای ترسیم بهتراست یک مداد سیاه  یا یک خودکار راحت و روان دراختیار کودک بگذاریم . با مداد رنگی به دشواری می توان رسم کرد و اجزاء را تشخیص داد.

۲٫   اگر نقاشی با مداد رنگی کشیده شود ، شرایط دیگری برای ارزیابی لازم است که باید رعایت شود.

۳٫   کاغذ برای رسم نقاشی کودک باید حداقل ۳۰ × ۲۱  باشد.

۴٫   اجازه بدهید کودک چند تصویر بکشد ، سپس  بهترین و کاملترین را برای نمره گذاری انتخاب کنید.

۵٫ اگر نتایج چند بار کشیدن آدمک با یکدیگر فرق داشت نشان ناراحتی های دیگری در کودک است که باید به متخصص مسائل روانی یا روان درمانی مراجعه کرد.

روش نمره گذاری:
الف: برای هر یک ازاجزا آدمک در صورتی که توسط کودک ترسیم شده باشد یک نمره منظور فرمائید. به شرح ذیل:

۱٫ سر وجود داشته باشد .

۲٫ پا کشیده شده باشد .

۳٫ دست کشیده شده باشد .( یک یا هر دو دست)

۴٫ بدن کشیده  شده باشد .

۵٫ طول بدن طویل تر ازعرض آن باشد.

۶٫ شانه ها کشیده شده باشد.

۷٫ بازوها و پاها به تنه چسبیده شده باشند.

۸٫ پاها به تنه و دستها به تنه در نقاط واقعی خود چسبیده شده باشند.

۹٫ گردن کشیده شده باشد.

۱۰٫ دنباله گردن به سر و تنه مربوط باشد.

۱۱٫ چشمها کشیده شده باشد.

۱۲٫ بینی کشیده شده باشد.

۱۳٫ دهان کشیده شده باشد.

۱۴٫ دو لب دیده شود.

۱۵٫ سوراخها یا حفره های بینی کشیده شده باشد.

۱۶٫ موها کشیده شده باشد. ( جزئی ترین مقدار مو)

۱۷٫ موها کامل کشیده شده باشد.

۱۸٫ علامتی از لباس کشیده شده باشد.

۱۹٫ دو قطعه لباس کشیده شده باشد.

۲۰٫ تمام بدن پوشیده از لباس باشد.

۲۱٫ چهار قطعه لباس مشخص باشد . ( کراوات ، کلاه ، جوراب ، کفش ، پیراهن ، کت و شلوار)

۲۲٫ لباس رسمی یا یونیفورم باشد . ( یونیفورم مدرسه هم نمره می گیرد)

۲۳٫ انگشتان کشیده شده باشد . ( هر اثری از انگشت کافی است)

۲۴٫ تعداد انگشتان درست باشد .

۲۵٫ شکل و قواره انگشتان درست باشد .

۲۶٫ شست متمایز باشد.

۲۷٫ دست متمایز ازانگشتان باز باشد. ( کف دست کشیده شده باشد.)

۲۸٫ بازوها کشیده شده باشد .

۲۹٫ زانو کشیده شده باشد .

۳۰٫ تناسب سر نسبت به بدن مراعات شده باشد .

۳۱٫ تناسب بازوها و دستها نسبت به بدن حفظ شده باشد.

۳۲٫ پاهای متناسب ، کشیده شده باشد.

۳۳٫ کف پا متناسب باشد.

۳۴٫ پاها متمایل به بالا نباشند.

۳۵٫ دستها و پاها دو بعدی کشیده شده باشند.

۳۶٫ پاشنه کفش یا پاشنه پا کشیده شده باشد.

۳۷٫ هماهنگی خطوط کلی حفظ شده باشد. ( دست نلرزیده باشد)

۳۸٫ هماهنگی خطوط کلی و جزئی حفظ شده باشد. ( نقاشی دقیق باشد)

۳۹٫ هماهنگی خطوط سر ( موها و دور سر به دقت کشیده شده باشد)

۴۰٫ هماهنگی خطوط تنه حفظ شده باشد .

۴۱٫ هماهنگی خطوط دستها و پاها حفظ شده باشد .

۴۲٫ هماهنگی خطوط چهره حفظ شده باشد .

۴۳٫ گوشها کشیده شده باشد .

۴۴٫ تناسب گوشها حفظ شده باشد .

۴۵٫ مردمک چشم کشیده شده باشد .

۴۶٫ تناسب چشم حفظ شده باشد .

۴۷٫ در تصاویر نیمرخ و تمام رخ ، چشم دارای حالت باشد.

۴۸٫ چانه و پیشانی هر دو کشیده شده باشد .

۴۹٫ برآمدگی شانه در تصویر نیمرخ معلوم باشد .

۵۰٫ نیمرخ ناقص باشد . ( یعنی تنه و نیمرخ ناقص)

۵۱٫ نیمرخ باشد .

روش محاسبه:
۱٫   نمرات داده شده را باهم جمع کنید . ( مجموع از ۵۱ بیشتر تجاوز نمی کند)(به انجام هر یک از موارد بالا یک نمره اختصاص دهید.)

۲٫   با استفاده از جدول مخصوص ( جدول شماره ۱) نمره خام ، تبدیل به سن عقلی می شود .
۳٫   اگر نمره خام آزمونی بر فرض مثال ۴۰ باشد در جدول تبدیل نمرات ، ( جدول شماره ۱ ) نمره خام را پیدا کرده و سن عقلی کودک را که ۱۳ می باشد، استخراج می کنیم. ( این نمره سن عقلی کودک است) سپس ۱۳ ( که سن عقلی کودک است) را در عدد ۱۲ ( ماه) ضرب می کنیم. ( هر سال ۱۲ ماه دارد)

سپس سن تقویمی آزمونی را محاسبه می کنیم . اگر آزمودنی به عنوان مثال ۱۰ سال و ۳ ماه داشته باشد ۱۰ را ضربدر ۱۲( هر سال ۱۲ ماه دارد) بعلاوه ۳ ( ماه) می کنیم نمره بدست آمده سن تقویمی کودک می باشد. حاصلضرب صورت و مخرج را در هم تقسیم کرده وضربدر ۱۰۰ کرده و بهره هوشی آزمودنی بدست می آید. بدین صورت:
( سن واقعی کودک(ماه) +۱۰*سن واقعی کودک(سال))/(سن عقلی محاسبه شده*۱۲*۱۰۰)=IQ
IQ  = (۱۳ * ۱۲  * ۱۰۰)/(۳+۱۲*۱۰) = ۱۲۶

۴٫ سپس نمره به دست آمده را در طبقه بندی هوشی ( جدول شماره ۲) پیدا کنید ،  بهره هوشی کودک مشخص می گردد.

” جدول تبدیل نمرات خام به سن عقلی “

جدول شماره ۱

SCORE

MA

SCORE

MA

SCORE

MA

SCORE

MA

1

3-3

14

6-6

27

9-9

40

13-0

2

3-6

15

6-9

28

10-0

41

13-3

3

3-9

16

7-0

29

10-3

42

13-6

4

4-0

17

7-3

30

10-6

43

13-9

5

4-3

18

7-6

31

10-9

44

14-0

6

4-6

19

7-9

32

11-0

45

14-3

7

4-9

20

8-0

33

11-3

46

14-6

8

5-

21

8-3

34

11-6

47

14-9

9

5-3

22

8-6

35

11-9

48

15-0

10

5-6

23

8-9

36

12-0

49

15-3

11

5-9

24

9-0

37

12-3

50

15-6

12

6-0

25

9-3

38

12-6

51

15-9

13

6-3

26

9-6

39

12-9

 

 

جدول شماره ۲

طبقه بندی از لحاظ هوش

معادل هوش

نابغه

۱۸۹-۱۷۰

تیز هوش

۱۶۹-۱۵۰

پر هوش

۱۴۹-۱۳۰

باهوش

۱۲۹-۱۱۰

متوسط

۱۰۹-۹۰

مرزی

۸۹-۸۰

مرزی ضعیف

۷۹-۷۰

کودن

۶۹-۵۰

کالیو

۴۹-۲۵

کانا

۲۵-۰

 

 

 

جعبه رنگی تخیل کودک

 

به طور كلی می‌توان گفت هرچه كه كودكان بزرگتر می‌شوند، نقاشی‌های آنها نیز متناسب‌تر و واقعگرایانه‌تر می‌شوند و جزئیات را بیشتر بیان می‌كنند.

كودكان معمولاً كشیدن علائمی بر صفحه كاغذ را از حدود 18 ماهگی به بعد آغاز می‌كنند. از دیدگاه بیشتر پژوهشگران این خط خطی‌كردن‌ها، حركاتی بی هدف و ناهماهنگ است. كودكان برای رسیدن به درجه‌ای از توازن بصری به خط خطی كردن كاغذ می‌پردازند یا یك خط را بالای خطی كه قبلاً كشیده‌اند، می‌كشند. خط خطی كردن برای كودكان جذاب است. پژوهشگران این خط كشیدن‌های اولیه را صرفاً بازی و تمرین می‌دانند. به هرحال زمانی فرا می‌رسد كه كودكان شروع به تفسیر خطوط خود به عنوان تصویر می‌كنند. كودكان عموماً قبل از آن كه كشیدن را آغاز كنند مقاصد خود را بیان نمی‌كنند، بلكه اغلب پس از اتمام كار به تفسیر نقاشی خود می‌پردازند. دایره، ساده‌ترین طرح بصری برای كودكان خردسال است.

وجود آدمک نقاشی به اندازه ای بسیار کوچک و یا در پایین و یا گوشه صفحه می تواند نشان از عزت نفس پایین کودک باشد .

از حدود سه و نیم سالگی نقاشی كودكان كمی هماهنگ و هدفدار می‌شود و دیگر معنی نقاشی آنان تا پایان تكمیل آن پنهان باقی نمی‌ماند، اما هنوز در تفسیر كودكان در نقاشی خود، نوعی عنصر فرصت‌طلبی وجود دارد. در این مرحله از تكامل چنانچه نقاشی كودكان در عمل شبیه به چیز دیگری از كار درآید، آنها از قصد اعلام شده خود عدول می‌كنند. در این مرحله، دیگران نیز این خط خطی‌ها را با سهولت بیشتر درك می‌كنند و به تدریج اَشكال بیشتر و متنوع‌تری در یك صفحه كشیده می‌شود. اشكال تفكیك نشده و نامنظمی كه كودكان می‌كشند به تدریج به صورت دایره‌ها، مربع‌ها و مثلث‌ها قابل تشخیص می‌شوند. این شكل‌ها كه همگی به صورتی طرح گونه كشیده می‌شوند، اغلب روی یكدیگر قرار می‌گیرند و به چیزی تبدیل می‌شوند كه آنها را «ترتیب» می‌خوانیم. سایر شكل‌های مهم در نقاشی‌های كودكان عبارتند از:

 

خورشیدها، دایره‌ها و شعاع‌ها. از سه و نیم‌ سالگی به بعد است كه كودكان برقرار كردن رابطه میان جزئیات یك نقاشی را آغاز می‌كنند. به نظر می‌رسد كه بسیاری از نقاشی‌های آنها در این مرحله مبتنی بر قواعد یا طرح‌های ساده است، به عنوان مثال نقاشی نمونه‌وار چهره انسان در این مرحله، مشتمل بر یك دایره به جای سر(یا یك سروبدن مركب) و دو خط آویزان به جای پاست، برای مشخص كردن جزئیات چهره از قبیل چشم‌ها و دهان ممكن است علائمی در درون دایره گذاشته شود. گاهی اوقات به نظر می‌رسد كه این نقاشی‌های طرح‌دار بیش از آنكه بازنمایی دقیق موضوع نقاشی شده باشند، جنبه‌ای نمادین دارند. به عنوان مثال نتایج به دست ‌آمده از مشاهده‌ها نشان می‌دهد كه وقتی از كودكان ساكن در واحدهای آپارتمانی درخواست شده است تا منزل مسكونی خود را نقاشی كنند، آنها به كشیدن نقاشی‌های متداولی از خانه‌های دارای سقف شیروانی و دودكشی كه از آن خارج می‌شود، پرداخته‌اند.

از حدود سه و نیم سالگی نقاشی كودكان كمی هماهنگ و هدفدار می‌شود و دیگر معنی نقاشی آنان تا پایان تكمیل آن پنهان باقی نمی‌ماند.

این مسئله نشان می دهد که در دامنه سنی خاصی کودکان صرفا نمادی از موضوع خاصی را نقاشی می کند بنابراین با دیدن نقائص نقاشی نباید نگران شوید. اگر در نقاشی کودک عضوی از خانواده حذف می شود می تواند نشان گر ان باشد که کودک تایل دارد او در جمع خانواده حضور نداشته باشد. اولین شخصیتی که کودک به ترسیم آن مبادرت می ورزد شخصی است که کودک او را بسیار دوست می دارد و یا از او خشمناک است و خلاصه احساسی خاص را نسبت به او تجربه می کند. وجود آدمک نقاشی به اندازه ای بسیار کوچک و یا در پایین و یا گوشه صفحه می تواند نشان از عزت نفس پایین کودک باشد . و در مجموع نقاشی کودکان زبان بدن آنهاست و درمانگران کودک برای تشخیص و حتی درمان بسیاری از مشکلات رشدی از این ابزار کمک می گیرند.

0 دیدگاه

افزودن دیدگاه


مقالات اخیر گروه